Levende Steen

Beelden in Beeld

Op het Cathalijnepad nabij de brug over de Dommel naar de Hoge Vonderstraat ligt hij. De Levende Steen van steenbeeldhouwer Joost Barbiers. Zoals de Rooienaar hem sinds 2000 daar kan vinden, heeft Barbiers hem gevonden in de Duitse deelstaat Brandenburg dicht bij de Poolse grens. Een granieten zwerfkei die – tezamen met vele andere – in vroeger tijden daar te vondeling is gelegd door reusachtige gletsjers die in de ijstijd vanuit Scandinavië tot in Noord-Duitsland reikten. Deze zogenoemde ‘Findlinge’ vormen Barbiers’ inspiratie.

Barbiers maakt van deze zwerfkeien waterbeelden. Met daarin centraal de onderlinge relatie tussen steen en water. De bezieling voor dit thema kreeg hij in het Karstgebergte in Joegoslavië. Barbiers bezocht daar onderaardse meren en zag hoe beken als vanzelf uit bergen ontsprongen. Hij ervoer de berg als behouder van water; regenwolken regenen uit boven de berg en de berg kan het op zijn beurt aan de natuur teruggeven. Daarnaast gaat de relatie tot het vloeibaar zijn tot in de diepste ziel van de steen. Graniet is namelijk een stollingsgesteente. Door wisselende samenstellingen kan het in allerlei kleurenschakeringen voorkomen. Hierdoor zijn granieten zwerfkeien al een kunstvorm op zichzelf. Barbiers gaat echter verder. Hij ziet ze als gesloten vormen die iets bewaren. Door ze te adopteren om vervolgens een relatie met ze aan te gaan probeert hij hun identiteit – het leven – naar boven te halen.

Een granieten zwerfkei lijkt echter onverzettelijk. Niet zomaar meegenomen, niet zomaar gemodelleerd. Stevig hakwerk is nodig om bij het innerlijke van de steen te komen. Bloed, zweet en tranen. Barbiers wil iets van de steen. De steen iets van Barbiers. Wederzijdse (h)erkenning. Als consensus is bereikt, is het tijd voor de meer tedere hand. Middels polijsten wordt het uiterlijk vormgegeven. Hierdoor wordt de vloeiende vorm van het ruwe graniet weer naar boven gehaald. Het hak- en polijstwerk is klaar wanneer figuurlijk gezien het water in de berg bereikt is. Het water dat leven geeft. Kleur en textuur versterkt. Voor een spiegelende werking zorgt: zowel reflecterend als vervormend. 

Op dat moment wordt duidelijk wat de Levende Steen – de lucht en de wolken boven zich echoënd – herbergt. Op het wateroppervlak lijkt een bol te zijn uiteengevallen. Rimpeling doet de bolhelften opleven. ‘Levende steentjes’ lijken het te worden. Een onvermijdelijke verwijzing naar Lithops; vetplantjes waarvan boven de grond slechts twee, bijna samengegroeide, bolvormige bladeren te zien zijn, die qua vorm en kleur volledig opgaan in hun kiezelsteenomgeving. Ook bij de Levende Steen zijn de bolhelften één met het geheel. Spiegeling van het wateroppervlak zorgt ervoor dat het onderste gedeelte niet te zien is. Lithops verschuilt zich om zichzelf te beschermen tegen weer en dier. Het is een kunst de plantjes te vinden. Barbiers heeft zich een weg gebaand in de granieten zwerfkei en heeft ‘Lithops’ gevonden. Het levende van de steen blootgelegd. 

Levende Steen Kunstcolumn Beelden in Beeld Kunststichting Sint-Oedenrode

Vondeling van steen

ik wil je adopteren

je jaren in miljoenen

begrijpen en doorvoelen

 

Voorzichtig klinkt mijn stem

in canon met jouw klankkleur

ik wil je zichtbaar maken daar

waar mijn beeld aan je zal raken

 

In het gedicht Findling verwoordt Barbiers zijn innerlijke drijfveer. Barbier maakt duidelijk dat het niet alleen de kunstenaar is die adopteert. De steen adopteert op zijn beurt ook de kunstenaar. De Levende Steen is het resultaat van het samenkomen van twee ongelijksoortige levensvormen. Resulterend in volledige symbiose tussen kunstwerk en kunstenaar.

 


Columnoverzicht